فهرست پرسش های متداول
  • روش و مقررات چک‌های صیادی در رابطه با چک‌هایی که بانک‌ها به‌عنوان ضمانت از مشتریان دریافت می‌کنند، به چه صورت است؟

    چک‌های ضمانت در گذشته بدون درج تاریخ از افراد گرفته می‌شد. از ابتدای سال ۱۴۰۰ که چک‌های طرح جدید وارد بازار می‌شود تمامی این چک‌ها باید در سامانه ثبت شوند (به همراه تاریخ و دیگر اقلام اطلاعاتی)/
    درواقع از سال 1400 امکان اخذ چک سفید تاریخ و بعضاً سفید امضا بابت ضمانت وجود نخواهد داشت و باید کلیه فیلدهای چک‌های صادره ازجمله چک ضمانت به‌صورت کامل بر روی برگه چک و سامانه صیاد درج شود.
    ازلحاظ حقوقی نیز با توجه به اطلاق ماده (6) اصلاحی قانون صدور چک و عدم تفکیک بین چک‌هایی که به‌عنوان ضمانت از مشتریان دریافت می‌شود، با سایر چک‌های صیادی، چک‌های ضمانتی، مشمول تمامی احکام و ضوابط مربوط به چک‌های صیادی می‌باشند.

  • در صورت مخدوش بودن برگه چک تکلیف چیست؟

    وفق ماده (3) قانون صدور چک، در صورت مخدوش بودن برگه چک، بانک باید از پرداخت وجه چک خودداری نموده و (حسب ماده 4)، در صورت درخواست دارنده، نسبت به صدور گواهی‌نامه عدم پرداخت (برگشت چک) اقدام نماید.

  • چگونه باید اطلاعات چک را تایید کرد؟

    با توجه به اینکه ثبت نهایی چک منوط به استعلام و تطبیق مندرجات برگ چک با اطلاعات ثبت شده در سامانه صیاد می‌باشد، گیرنده چک با در دست داشتن برگ چک اقدامات زیر را صورت خواهد داد:

    • مراجعه به یکی از ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد (لزومی به یکسان بودن ابزار مورد استفاده توسط صادرکننده و تاییدکننده چک وجود ندارد)
    • احراز هویت

    - احراز هویت در اینترنت بانک و برنامک موبایلی بانک، صرفاً یک بار پس از دریافت نام کاربری و رمز عبور این برنامه‌ها انجام میشود.

    - احراز هویت در برنامک‌های موبایلی حوزه پرداخت از طریق ورود اطلاعات یکی از کارت‌های بانکی متعلق به ذینفع چک انجام می‌شود.

    - احراز هویت در شعب بانک‌های عامل طبق روال‌های موجود انجام می‌شود.

    • استعلام و تطبیق مندرجات برگ چک شامل تاریخ سررسید، مبلغ و اطلاعات هویتی ذینفع
    • تایید یا رد چک براساس انطباق یا عدم انطباق مندرجات

    o در صورت تایید چک: چک در وضعیت ثبت نهایی تلقی می‌شود و قابلیت نقد شدن در سررسید را خواهد داشت.

    o در صورت رد چک: ذینفع ضمن انتخاب حداقل یکی از دلایل مندرج در سامانه، میبایست فیزیک چک را به صادرکننده/انتقالدهنده عودت دهد.

    نکته: مراجعه به سامانه صیاد از طریق برنامک‌های موبایلی حوزه پرداخت برای ثبت، تایید یا انتقال چک صرفا باید از طریق تلفن‌همراهی که سیم‌کارت آن متعلق به خود شخص است، انجام شود.

  • محرومیت‌های دارندگان چک برگشتی در قانون جدید شامل چه مواردی می‌شود؟

    در قانون جدید چک، بعد از ثبت غیرقابل پرداخت بودن یا کسری مبلغ چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی، این سامانه مراتب را به صورت برخط به تمام بانک‌ها و مؤسسات اعتباری اطلاع می‌دهد. پس از گذشت بیست و چهار ساعت، تمام بانک‌ها و مؤسسات اعتباری حسب مورد مکلفند تا زمانی که از چک برگشتی رفع سوء اثر نشده است، محدودیت‌های زیر را نسبت به صاحب حساب و امضاکننده چک برگشتی اعمال کنند:

    الف- عدم امکان افتتاح هرگونه حساب و صدور کارت بانکی جدید؛ حتی صدور المثنی/ تمدید تاریخ اعتبار کارت/ کارت اعتباری و تسهیلات خرد

    ب- مسدود شدن وجوه تمام حساب‌ها و کارت‌های بانکی و هر مبلغ متعلق به صادرکننده که تحت هر عنوان نزد بانک‌ها یا مؤسسات اعتباری موجود است به میزان کسری مبلغ چک؛

    ج- عدم پرداخت هرگونه تسهیلات بانکی یا صدور ضمانتنامه‌های ارزی یا ریالی؛

    د- عدم گشایش اعتبار اسنادی ارزی یا ریالی.

  • زمانی که حساب صادرکننده چک برگشتی در یک بانک مسدود شود رفع مسدودی چگونه انجام می‌شود؟

    چنانچه موجودی حساب، بر اساس بند "ب" ماده (5) مکرر (به دلیل غیرقابل پرداخت بودن یا کسری مبلغ چک) مسدود گردد، رفع انسداد، حسب دستور قضایی و یا رفع سوء اثر از چک، بر اساس تبصره (3) ماده (5) (روش‌های شش‌گانه رفع‌سوءاثر چک) قانون صدور چک به عمل خواهد آمد.
    چنانچه حساب صادرکننده، در اجرای ماده (14) قانون صدور چک (صادرکننده یا ذینفع یا قائم‌مقام قانونی آن‌ها با تصریح به اینکه چک مفقود یا سرقت یا جعل‌شده یا از طریق کلاهبرداری یا خیانت‌درامانت یا جرائم دیگری تحصیل شده می‌تواند کتباً دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد)، مسدود شده باشد، حسب تبصره‌های (1) و (2) ماده اخیرالذکر، در صورت انصراف دستوردهنده (دستور عدم پرداخت) یا تعیین تکلیف در مرجع قضایی و یا عدم تسلیم گواهی تقدیم شکایت در مرجع قضایی ظرف مدت یک هفته، به بانک، از حساب رفع مسدودی به عمل خواهد آمد.

  • با توجه به صدور گواهی عدم پرداخت به علت مغایرت اطلاعات برگه چک با سامانه صیاد، آیا این موضوع به‌عنوان سوءسابقه برای صادرکننده چک لحاظ می‌شود؟

    بله. مغایرت اطلاعات نسخه کاغذی با اطلاعات سامانه‌ای چک، از مصادیق اختلاف در مندرجات چک (موضوع ماده 3 قانون صدور چک)، محسوب شده و در صورت درخواست دارنده (وفق مواد 4، 5 و 5 مکرر قانون صدور چک)، منجر به برگشت چک و ثبت سوء اثر در سامانه یکپارچه بانک مرکزی خواهد شد.

  • اگر وکیل یا نماینده حقوقی دارای چک برگشتی باشد آیا می‌تواند به وکالت از شخص دیگر که فاقد چک برگشتی است اقدام به افتتاح حساب کند؟

    طبق ماده (5) مکرر قانون صدور چک، اقدامات و محرومیت‌های مندرج در این ماده (ازجمله افتتاح حساب)، نسبت به صاحب حساب و صادرکننده چک برگشتی اعمال می‌شود. لکن، در قانون یادشده، ممنوعیت برای اشخاص دارای چک برگشتی، جهت افتتاح حساب (و نه دریافت دسته‌چک) به وکالت و به نام شخص دیگری (که فاقد سابقه چک برگشتی رفع سوء اثر نشده است) پیش‌بینی نگردیده و مورد اخیر، به لحاظ حقوقی و قانونی، بلامانع است.

  • اگر افراد میانی (ذینفعان چک) مشخصات چک را در سامانه، ثبت و تایید نکنند وضعیت چک چگونه می شود؟ آیا روشی برای کنترل ثبت حتمی برای انتقال چک وجود دارد؟

    در صورت عدم ثبت چک جدید در سامانه صیاد،‌ ذینفع نباید چک را تحویل بگیرد. ذینفع پیش از دریافت برگ چک باید از سامانه صیاد استعلام بگیرد. طبق ماده (21) مکرر، در زمان صدور چک، اطلاعات اساسی شامل هویت دارنده، مبلغ و تاریخ مندرج در چک برای شناسه یکتای برکه چک، چک می‌بایست توسط صادرکننده در سامانه صیاد ثبت گردد و دارندگان چک، برای انتقال، ملزم به ثبت هویت شخص جدید برای همان شناسه یکتا می‌باشند. لذا چنانچه انتقال چک در سامانه ثبت نگردد، اساساً انتقالی صورت نپذیرفته است.

  • رعایت برگشت ۸۰ درصد برگه‌های چک به بانک برای دریافت دسته‌چک جدید شامل سازمان‌ها و مشتریان اعتباری که مصرف بالایی دارند نیز می‌شود؟

    بله. شامل تمام مشتریان است. به‌موجب بند 6-8 دستورالعمل موضوع ماده (6) اصلاحی قانون صدور چک، مصوب 99/9/25 شورای پول و اعتبار، اعطای دسته‌چک به "شخصی که کمتر از 4/5 [هشتاد درصد] از مجموع تعداد برگه‌های آخرین دسته‌چک اعطایی به وی به بانک ارائه و یا در سامانه صیاد ثبت‌شده باشد"، ممنوع است.
    نظر به اطلاق مقرره فوق، موضوع لزوم رعایت نصاب 80 درصد مذکور، شامل تمامی اشخاص (صرف‌نظر از اینکه اصولاً مصرف چک بالایی داشته باشند یا خیر) می‌شود.