فهرست پرسش های متداول قانون جدید چک
  • اقدام قضایی برای چک برگشتی در قانون جدید چگونه انجام می‌شود؟

    در صورت برگشت چک به هر دلیلی، بانک مکلف است به درخواست دارنده چک، فوراً غیر قابل پرداخت بودن آن را در سامانه یکپارچه بانک مرکزی ثبت کند و با دریافت کد رهگیری و درج آن در گواهینامه عدم پرداخت، علت یا علل عدم پرداخت را صریحاً قید و آن را امضاء، مهر و به متقاضی (دارنده چک) تسلیم کند.

    در گواهینامه عدم پرداخت باید هویت و نشانی کامل صادرکننده و دارنده چک، کد رهگیری دریافت شده از سامانه یکپارچه بانک مرکزی، مهر بانک و شخص حقوقی و وضعیت مطابقت یا عدم مطابقت امضای چک و نمونه امضای موجود در بانک درج شده باشد، در غیر این صورت در مراجع قضائی و ثبتی به آن ترتیب اثر داده نمی‌شود.

    دارنده چک برگشتی با در دست داشتن گواهینامه عدم پرداخت، می‌تواند به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی قوه قضائیه رفته و درخواست صدور اجراییه از دادگاه صالح را کند. دادگاه با بررسی متن چک و احراز سه شرط مذکور در ماده (۲۳ )قانون صدور چک (۱ -وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد؛ ۲ -در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است؛ و ۳-گواهی عدم پرداخت به دلیل موضوع ماده ۱۴ صادر نشده باشد. به این معنا که صادرکننده یا ذینفع چک اعلام نکرده باشد که چک مفقود یا سرقت یا جعل شده است و یا اینکه از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا جرائم دیگر به دست نیامده باشد) اجرائیه را صادر می‌کند.

    از تاریخ ابلاغ اجرائیه، ۱۱ روز به صادرکننده چک برگشتی مهلت داده می‌شود که مطالبات خود را پرداخت کند یا با موافقت دارنده ترتیبی برای پرداخت آن بدهد یا مالی را معرفی کند، در غیر اینصورت، حسب درخواست دارنده چک، مطابق قانون "نحوه اجرای محکومیتهای مالی" اقدام خواهد شد.

  • اگر چک ذینفعان متعدد داشته باشد و یکی از ذینفعان اطلاعات چک را در سامانه تأیید کرده باشد آیا ذینفع دیگر می‌تواند نسبت به وصول چک اقدام کند؟

    با تأیید یکی از ذینفعان، چک در وضعیت تائید شده قرار خواهد گرفت. لیکن در صورت تعدد ذینفعان چک، وصول چک می‌بایست با درخواست تمامی ذینفعان به عمل آید؛ مگر اینکه برخی ذینفعان، از سایرین، وکالت یا نمایندگی جهت وصول چک را اخذ نموده باشند.

  • آیا کسانی که دارای بدهی غیرجاری هستند نیز طبق قانون جدید می توانند دسته چک دریافت کنند؟

    خیر این اشخاص مطابق ضوابط ابلاغی بانک مرکزی اساساً امکان افتتاح حساب جاری نخواهند داشت.

  • آیا با ابلاغ قانون جدید صدور چک هنوز هم صدور چک برای ضمانت امکان‌پذیر است؟

    بله ولی مستلزم ثبت مراتب صدور در سامانه صیاد است. (در مورد چک های با ظاهر و مندرجات جدید)

  • زمانی که حساب صادرکننده چک برگشتی در یک بانک مسدود شود رفع مسدودی چگونه انجام می‌شود؟

    چنانچه موجودی حساب، بر اساس بند "ب" ماده (5) مکرر (به دلیل غیرقابل پرداخت بودن یا کسری مبلغ چک) مسدود گردد، رفع انسداد، حسب دستور قضایی و یا رفع سوء اثر از چک، بر اساس تبصره (3) ماده (5) (روش‌های شش‌گانه رفع‌سوءاثر چک) قانون صدور چک به عمل خواهد آمد.
    چنانچه حساب صادرکننده، در اجرای ماده (14) قانون صدور چک (صادرکننده یا ذینفع یا قائم‌مقام قانونی آن‌ها با تصریح به اینکه چک مفقود یا سرقت یا جعل‌شده یا از طریق کلاهبرداری یا خیانت‌درامانت یا جرائم دیگری تحصیل شده می‌تواند کتباً دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد)، مسدود شده باشد، حسب تبصره‌های (1) و (2) ماده اخیرالذکر، در صورت انصراف دستوردهنده (دستور عدم پرداخت) یا تعیین تکلیف در مرجع قضایی و یا عدم تسلیم گواهی تقدیم شکایت در مرجع قضایی ظرف مدت یک هفته، به بانک، از حساب رفع مسدودی به عمل خواهد آمد.

  • در صورت مخدوش بودن برگه چک تکلیف چیست؟

    وفق ماده (3) قانون صدور چک، در صورت مخدوش بودن برگه چک، بانک باید از پرداخت وجه چک خودداری نموده و (حسب ماده 4)، در صورت درخواست دارنده، نسبت به صدور گواهی‌نامه عدم پرداخت (برگشت چک) اقدام نماید.

  • چگونه باید اطلاعات چک را تایید کرد؟

    با توجه به اینکه ثبت نهایی چک منوط به استعلام و تطبیق مندرجات برگ چک با اطلاعات ثبت شده در سامانه صیاد می‌باشد، گیرنده چک با در دست داشتن برگ چک اقدامات زیر را صورت خواهد داد:

    • مراجعه به یکی از ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد (لزومی به یکسان بودن ابزار مورد استفاده توسط صادرکننده و تاییدکننده چک وجود ندارد)
    • احراز هویت

    - احراز هویت در اینترنت بانک و برنامک موبایلی بانک، صرفاً یک بار پس از دریافت نام کاربری و رمز عبور این برنامه‌ها انجام میشود.

    - احراز هویت در برنامک‌های موبایلی حوزه پرداخت از طریق ورود اطلاعات یکی از کارت‌های بانکی متعلق به ذینفع چک انجام می‌شود.

    - احراز هویت در شعب بانک‌های عامل طبق روال‌های موجود انجام می‌شود.

    • استعلام و تطبیق مندرجات برگ چک شامل تاریخ سررسید، مبلغ و اطلاعات هویتی ذینفع
    • تایید یا رد چک براساس انطباق یا عدم انطباق مندرجات

    o در صورت تایید چک: چک در وضعیت ثبت نهایی تلقی می‌شود و قابلیت نقد شدن در سررسید را خواهد داشت.

    o در صورت رد چک: ذینفع ضمن انتخاب حداقل یکی از دلایل مندرج در سامانه، میبایست فیزیک چک را به صادرکننده/انتقالدهنده عودت دهد.

    نکته: مراجعه به سامانه صیاد از طریق برنامک‌های موبایلی حوزه پرداخت برای ثبت، تایید یا انتقال چک صرفا باید از طریق تلفن‌همراهی که سیم‌کارت آن متعلق به خود شخص است، انجام شود.

  • محرومیت‌های دارندگان چک برگشتی در قانون جدید شامل چه مواردی می‌شود؟

    در قانون جدید چک، بعد از ثبت غیرقابل پرداخت بودن یا کسری مبلغ چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی، این سامانه مراتب را به صورت برخط به تمام بانک‌ها و مؤسسات اعتباری اطلاع می‌دهد. پس از گذشت بیست و چهار ساعت، تمام بانک‌ها و مؤسسات اعتباری حسب مورد مکلفند تا زمانی که از چک برگشتی رفع سوء اثر نشده است، محدودیت‌های زیر را نسبت به صاحب حساب و امضاکننده چک برگشتی اعمال کنند:

    الف- عدم امکان افتتاح هرگونه حساب و صدور کارت بانکی جدید؛ حتی صدور المثنی/ تمدید تاریخ اعتبار کارت/ کارت اعتباری و تسهیلات خرد

    ب- مسدود شدن وجوه تمام حساب‌ها و کارت‌های بانکی و هر مبلغ متعلق به صادرکننده که تحت هر عنوان نزد بانک‌ها یا مؤسسات اعتباری موجود است به میزان کسری مبلغ چک؛

    ج- عدم پرداخت هرگونه تسهیلات بانکی یا صدور ضمانتنامه‌های ارزی یا ریالی؛

    د- عدم گشایش اعتبار اسنادی ارزی یا ریالی.

  • روش و مقررات چک‌های صیادی در رابطه با چک‌هایی که بانک‌ها به‌عنوان ضمانت از مشتریان دریافت می‌کنند، به چه صورت است؟

    چک‌های ضمانت در گذشته بدون درج تاریخ از افراد گرفته می‌شد. از ابتدای سال ۱۴۰۰ که چک‌های طرح جدید وارد بازار می‌شود تمامی این چک‌ها باید در سامانه ثبت شوند (به همراه تاریخ و دیگر اقلام اطلاعاتی)/
    درواقع از سال 1400 امکان اخذ چک سفید تاریخ و بعضاً سفید امضا بابت ضمانت وجود نخواهد داشت و باید کلیه فیلدهای چک‌های صادره ازجمله چک ضمانت به‌صورت کامل بر روی برگه چک و سامانه صیاد درج شود.
    ازلحاظ حقوقی نیز با توجه به اطلاق ماده (6) اصلاحی قانون صدور چک و عدم تفکیک بین چک‌هایی که به‌عنوان ضمانت از مشتریان دریافت می‌شود، با سایر چک‌های صیادی، چک‌های ضمانتی، مشمول تمامی احکام و ضوابط مربوط به چک‌های صیادی می‌باشند.