چچ

مرابحه

تعـــریف
بر اساس ماده 81: «مرابحه قراردادی است که به موجب آن عرضهکننده؛ بهای تمامشده اموال و خدمات را به اطلاع متقاضی میرساند و سپس با افزودن مبلغ یا درصدی اضافی به عنوان سود، آن را به صورت نقدی، نسیه دفعی یا اقساطی، به اقساط مساوی و یا غیرمساوی در سررسید یا سررسیدهای معین به متقاضی واگذار میکند».

بنابراین مرابحه بیعی است که فروشنده قیمت تمامشده ی کالا، اعمّ از قیمت خرید، هزینههای حمل و نقل و نگهداری و سایر هزینههای مربوطه را به اطلاع مشتری رسانده و با افزودن مبلغ یا درصدی اضافی به عنوان سود آن را به خریدار میفروشد؛ برای مثال، اعلام میکند این کالا (خودرو) را به دویست میلیون ریال خریده و حاضر است به دویست و بیست میلیون ریال یا با ده درصد سود در 4 قسط 6 ماهه به مشتری بفروشد. عقد مرابحه در بانکداری اسلامی مانند فروش اقساطی از عقود مبادلهای (با پیشبینی بازده معین) بهشمار میآید. مرابحه بر دو نوع است:

1- مرابحه عادی؛ در این نوع، فروشنده همانند یک تاجر قبل از درخواست مشتری کالا را خریداری کرده و وقتی مشتری مراجعه کرد با احتساب سود معین کالا را به او میفروشد.

2- مرابحه سفارشی؛ در این نوع، فروشنده پس از درخواست مشتری کالای مورد نیاز وی را خریداری نموده و با سودی معین و مشخص آن را به مشتری می فروش.

هــــــدف:

1- رفع نیاز واحدهای تولیدی، خدماتی و بازرگانی به منظور تهیه مواد اولیه، لوازم یدکی، ابزار کار، ماشینآلات، تأسیسات، زمین و سایر کالاها و خدمات مورد نیاز این واحدها

2- رفع نیاز خانوارها برای تهیه مسکن، کالاهای بادوام و مصرفی و خدمات با سفارش و درخواست متقاضی مبادرت به تهیه و تملک این اموال و خدمات نموده و سپس آن را در قالب عقد مرابحه به متقاضی واگذار می نماید.

ویــــــژگی ها:

  • به دلیل تنوع در کاربرد، انعطافپذیری فوقالعاده، روش های مختلف بازپرداخت مختلف و همچنین تحقق واقعی بانکداری اسلامی بر عقود مبادلهای دیگر برتری دارد . بهعنوان مثال، کاربرد فروش اقساطی به لحاظ کاربرد موضوعی و پوشش نیازها و تقاضای مشتریان منحصر به کالاها و بخشهای خاصی است درحالی که عقد مرابحه را میتوان برای تمامی کالاهای مصرفی و با دوام مورد نیاز خانوارها، موسسات تولیدی، صنعتی و بازرگانی استفاده کرد. از طرف دیگر روش بازپرداخت فروش اقساطی عموما بهصورت تدریجی است اما در عقد مرابحه انواع روشهای بازپرداخت یکجا و تدریجی وجود دارد. همچنین با استفاده از عقد مرابحه میتوان نسبت به انتشار اوراق مرابحه (صکوک مرابحه) اقدام کرد.
  • امکان بهرهبرداری از عقد مرابحه برای اشخاص حقوقی نیز در چارچوب ضوابط و مقررات امکانپذیر است.
  • در مرابحه کالا بلافاصله پس از انعقاد قرارداد به ملکیت خریدار در می آید.
  • چون کالایی خریداری شده و سپس به مشتری فروخته می شود، بنابراین در چرخه ی اقتصادی واقعی اتفاق می افتد.
  • بایستی قرارداد مرابحه بعد از خرید بایع و تملک او انجام گیرد و قبل از آن هر نوع تعهدی بر خرید هم بوده باشد بیع مرابحه محسوب نمی گردد.
  • بیع مرابحه میتواند نقدی یا به صورت نسیه باشد.
  • بیع مرابحه هم چنین میتواند به صورت مستقیم و اصالتی یا به صورت وکالتی باشد.
  • نرخ سود قرارداد مرابحه میتواند به صورت مبلغ یا درصد تعیین شود.

قوانین و مقررات مرتبط:

ماده 98 قانون برنامه پنجم توسعه؛ دستورالعمل اجرایی عقد مرابحه؛ دستورالعمل صدور کارت اعتباری بر اساس عقد مرابحه؛ آییننامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا(مواد 81 الی 85).

توضیحات تکمیلی:

1- در هنگام انعقاد هر قرارداد شرایط عمومی گفته شده توسط بانک بررسی شده و از وجود و صحت آن اطمینان حاصل می نمایند.

2- به منظور انجام صحیح عقد مرابحه، ابتدا شرایط معامله برای مشتری به صورت واضح بیان می گردد و سپس وی اقدام به تکمیل و ارائه اقرارنامه اطلاع از قیمت و شرایط قرارداد نماید.

3- اگر مشتری عالم به خرید کالا/خدمت به وکالت از بانک نیست، بدواً اقدامات لازم برای خرید کالا/خدمت برای بانک انجام و متعاقب آن فروش مرابحه به مشتری صورت پذیرد.

4- اگر مشتری عالم به خرید و فروش وکالتی باشد، می بایست در هر مرحله از خرید کالا/خدمت را به نمایندگی(وکالت) برای بانک بخرد و همزمان و تواماً به نمایندگی از بانک به خود بفروشد، لذا لازم است با نیت و قصد این عمل را انجام دهد.

5- بانک تمهیدات لازم را برای استفاده از ابزارها و کارتهای الکترونیکی در قالب عقد بیع مرابحه فراهم می نمایند.

6- در صورتی که کارت اعتباری بر پایه عقد مرابحه به مشتری اعطاء گردد، بانک شرایط اختصاصی عقد مرابحه را مطابق بند (4) به وی اطلاع می دهد تا مشتری در هنگام خرید به وکالت از بانک برای بانک و به وکالت از بانک برای خود با تعیین مبلغ یا درصد بفروشد و عقد به صورت صحیح و شرعی در عالم واقع منعقد گردد.

آدرس کوتاه شده: